Belediye atık suyuna yönelik ön arıtma üniteleri şunları içerebilir: kaba eleme (çubuk elek), orta eleme, kırma, akış ölçümü, pompa kaldırma, cüruf giderme, ön-havalandırma, yüzdürme, topaklaştırma ve kimyasal arıtma.
Evsel atık su arıtımında genellikle flotasyon, flokülasyon veya kimyasal arıtma kullanılmaz. Bu yöntemlerin benimsenmesi bazen evsel atıksudaki endüstriyel atıksuya bağlıdır. Flotasyon, ayrı bir ünitede veya yağın ve bazen de cürufun giderilmesi için bir ön-havalandırma tankında ince askıdaki katı maddeleri, gresi ve yağı uzaklaştırmak için kullanılır. Petrol endüstrisi ve et işleme tesislerinin uygun ön arıtması varsa, belediye arıtma tesislerinin flotasyon ünitesine ihtiyacı olmayabilir. Yüksek-yoğunluktaki belediye atık suyu, birincil arıtma verimliliğini artırmak ve ikincil arıtma süreçlerinin aşırı yüklenmesini önlemek için kimyasal maddelerle veya kimyasal maddeler olmadan topaklaştırmayı kullanabilir. Bazen kokuyu kontrol etmek ve çökelme özelliklerini iyileştirmek için ham atık suya klorlama eklenir. Ön arıtma ünitelerinin yerleşimindeki değişiklikler, ham atık suyun özelliklerine, daha sonraki arıtma prosesine ve kullanılan ön arıtma ünitelerine bağlıdır. Ünite yerleşiminde sıklıkla uygulanan bazı genel prensipler vardır. Kum haznesi, pompaları korumak ve çökeltme tankında veya ölçüm tankında kireç oluşumunu önlemek için kullanılır. Küçük arıtma tesisleri genellikle sabit-hızlı kaldırma pompasının önüne bir Parshall ölçüm tankı yerleştirir. Büyük arıtma tesislerinde veya değişken hızlı pompaların kullanıldığı{13}yerlerde, ölçüm tankı pompanın arkasına yerleştirilebilir. Bağımsız evsel atık su arıtma tesislerinin çoğunda, çökeltme tankı kaldırma pompasının arkasına yerleştirilir, ancak büyük bir çamur yükünün beklendiği durumlarda çökeltme tankı pompanın önüne yerleştirilmelidir.
Birincil Arıtma Ünitesi: Birincil arıtma sedimantasyondur; ancak yaygın olarak kabul edilen "birincil arıtma" terimi, ön arıtma süreçlerini içerir. Tüm büyük şehir arıtma tesisleri, geleneksel biyolojik filtrelerden önce yerleştirilmesi gereken ham atık su çökeltme yöntemini kullanır. Çökeltilmemiş ham atık su, tamamen karıştırılmış aktif çamur prosesi kullanılarak arıtılabilir; ancak çamur bertarafı ve işletme maliyetleri nedeniyle bu işlem yalnızca küçük kasabalarda kullanılmaktadır.
İkincil Arıtma Ünitesi: Biyolojik ikincil arıtma, aktif çamur prosesini, biyolojik filtreleri veya stabilizasyon havuzlarını kullanır. Yeni atık su arıtma tesisi tasarımlarında, yüksek-yüklü biyolojik filtreler, düşük-yüklü biyolojik filtrelerin yerini geniş ölçüde almıştır ve tamamen karıştırılmış çamur işlemi, geleneksel aktif çamur işleminin yerini almaktadır. Stabilizasyon havuzlarının kullanımı genellikle küçük kasabalarda sınırlıdır. Büyük-ölçekli arıtma tesislerinde, yüksek-yüklü biyofiltrasyon ve tamamen karıştırılmış aktif çamur şu anda ikincil arıtma için kullanılan en yaygın iki yöntemdir. Biyofiltreler avantajlıdır çünkü çalıştırılmaları kolaydır ve ani yük değişikliklerine ve aşırı yüklere tamamen arıza olmadan dayanabilirler. Tamamen karıştırılmış aktif çamur prosesleri ani yük değişikliklerine dayanabilir ancak uzun süreli aşırı yük altında arızalanır. Örneğin, bir biyofiltrenin BOD yükü 45 psi (45 lb/1000 ft³/gün) (R=1) tasarım yükünden 90 lb/1000 ft³/gün (R=2)'ye yükseldiğinde, verimlilik %77'den %70'e düşer. Aynı seviyede aşırı yüke maruz kalan bir aktif çamur ünitesi, çamurun birikmesi ve atık sudaki aktif çamur katılarının kaybı nedeniyle arızalanacaktır. BOİ giderme verimliliği %90'dan %50'nin altına düşer.
Tamamen karıştırılmış aktif çamur proseslerinin avantajları, yüksek BOİ giderme verimliliği, yüksek-yoğunluktaki atık suyu arıtma yeteneği ve ileri arıtma proseslerine gelecekteki geçişlere uyum sağlama yeteneğidir. Çökebilir BOİ'si 300 mg/L olan güçlü bir atık suyun ikincil arıtımı için, aktif çamurun ikincil arıtımı BOİ'nin en az %90'ını giderebilir, bu da 30 mg/L veya daha az atık BOİ ile sonuçlanır. Tek-aşamalı yüksek-yüklü bir biyofiltre BOİ'nin yalnızca %77'sini veya daha azını kaldırabilir, bu da yaklaşık 70 mg/L atık BOİ ile sonuçlanır. Aktif çamur prosesiyle karşılaştırılabilir BOİ giderme verimliliğine ulaşmak için iki{11}}aşamalı filtreleme gereklidir.
Çamur Bertarafı: Birincil çökeltme ve ikincil biyolojik flokülasyon, atık sudaki organik maddeyi, arıtılan atık suyun hacminden çok daha küçük bir çamur hacmine yoğunlaştırır. Ancak biriken çamurun bertarafı atık su arıtımında önemli bir ekonomik faktördür. Çamur işleme ekipmanına yapılan ilk yatırım, arıtma tesisine yapılan toplam yatırımın yaklaşık-üçte biri kadardır. Biyofiltrenin arıtılmış atık suyundan çökelen katılar veya fazla aktif çamur, genellikle birincil çamurla birlikte uzaklaştırılmak üzere arıtma tesisinin başına geri gönderilir. Ham çamur, arıtılmayı bekleyen birincil çökeltme tankının dibinde depolanabilir veya depolama için bir düzenleme tankına pompalanabilir. Pompalanan çamur, çamurun işlenmesinden önce yerleştirilen, genellikle yerçekimiyle beslenen bir ünite olan bir yoğunlaştırma tankında yoğunlaştırılabilir. Fazla aktif çamur, pompalanan-birincil çamurla karıştırılır. Sistem yerleşimlerinde bir düzenleme tankı genellikle çamur yoğunlaştırma tankına bağlanır. Fazla aktif çamur, işlenmeden önce ayrı olarak veya karışık çamur yoğunlaştırma yöntemi kullanılarak yoğunlaştırılabilir.
Çamurun işlenmesi ve bertaraf edilmesi için çeşitli yöntemler: Yaygın çamur işleme yöntemleri, genellikle santrifüjleme ve ıslak yakmanın kullanıldığı anaerobik sindirim ve vakumlu filtrelemeyi içerir. Geleneksel imha yöntemleri arasında depolama, yakma, toprak düzenleyicilerin imalatı ve denize boşaltma yer alır. Kıyı kentlerinde deniz yoluyla boşaltma genellikle en ekonomik yöntem iken, arazi mevcut olduğunda çöp depolama tercih edilen yöntemdir. Yakma, her ne kadar daha pahalı olsa da, genellikle kentsel alanlarda uygulanabilir tek bertaraf yöntemidir.
Bir belediye arıtma tesisi olası tüm çamur bertaraf süreçlerini dikkatle değerlendirmelidir. En iyi yöntemin seçilmesi, en ekonomik ve çevre dostu süreci içermelidir. İşlenmiş çamurun gelecekte yerleşim alanları ve çöp depolama alanlarında kullanılması, yeraltı suyu kirliliği, hava kirliliği, diğer potansiyel halk sağlığı tehlikeleri ve peyzaj sorunları gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
Klorlama, rekreasyon veya su temini için kullanılan kuyruksuyu sularındaki ikincil arıtma tesislerinden gelen atık suların dezenfekte edilmesi için yaygın bir uygulamadır. Bazı eyaletler başlangıçta arıtma tesisi atıklarının yalnızca rekreasyon sezonunda dezenfeksiyonunu zorunlu kılıyordu, ancak artık yıl boyunca-dezenfeksiyona ihtiyaç duyuluyor. Bazı eyaletlerde böyle bir düzenleme yoktur.
Fosfor ve nitrojen giderimi ile ilgili olarak son yıllarda atık su arıtma tesisleri için uygun fosfor giderim yöntemlerinin geliştirilmesine yönelik çok sayıda araştırma yapılmıştır. Azot giderimi ve suyun tamamen geri kazanılmasına yönelik yöntemlerin geliştirilmesi konusunda da araştırmalar yapılmıştır. Birkaç pilot fosfor giderme tesisi ve küçük-ölçekli üretim tesisi faaliyettedir, ancak büyük-ölçekli ekipmanların tasarımına yönelik emsal veriler olarak ampirik veriler hâlâ sınırlıdır. Her ne kadar su kalitesi standartları fosfor ve nitrojen için sınırlar belirlese de, besin giderme yöntemlerinin-büyük ölçekli uygulanması hâlâ geleceğe yönelik bir konudur.
Küçük kasabalar için, kasabanın büyüklüğü atık su arıtma proseslerinin seçiminde, özellikle de yönetim, kontrol ve çamur bertarafında baskın bir rol oynamaktadır. Çamur bertarafı gerektirmeyen (stabilizasyon havuzları) veya sadece ara sıra çamur uzaklaştırılmasını gerektiren (gecikmeli havalandırma) yöntemler küçük köyler ve ilçeler için daha üstündür. Daha büyük şehirler genellikle temas stabilizasyonu ve oksidasyon hendeği arıtma tesisleri gibi daha fazla kontrol ve bakım gerektiren sistemler kullanır. Gizli havuzlar ve yerel koşullara göre seçilen diğer türler gibi mevcut birçok arıtma sistemi artık tercih edilmemektedir.
Biyolojik filtre arıtma tesisindeki arıtma ünitesi serisi, bağımsız bir yıkama teknesine sahip bir huni alt çökeltme tankı, bir birincil çökeltme tankı, bir biyolojik filtre, orijinal atık su ıslak kuyu sirkülasyon boru hattına yer çekimiyle geri dönen bir son çökeltme tankı, çamur arıtımı için tek-aşamalı bir çürütücü ve bir kurutma yatağından oluşur. Orijinal atık su ıslak kuyusuna geri gönderilen atık su şunları içerir: yıkama teknesinden gelen çamur, son çökeltme tankından gelen dönüş çamuru, kurutma alanından deşarj ve çürütücüden gelen arıtılmış sıvı. Arıtma tesisi, biyolojik filtreden sonra bir giriş inceleme kuyusuna veya bir bypass borusuna sahip olabilir.
Aktif çamur tesisi arıtma ünitesi, bir dizi mekanik olarak temizlenmiş ızgara ve parçalanmış katıları ham atık suya geri döndüren bir kırıcı içerir. Aynı zamanda, yedek gaz jeneratörlerine sahip sabit-hızlı ve değişken-hızlı takviye pompaları, bir Parshall kanalı, bağımsız bir çamur yıkayıcıya sahip bir arıtıcı-tipi havalandırmalı çamur çökeltme tankı, bir birincil çökeltme tankı, tamamen karıştırılmış bir aktif çamur ikincil arıtma tankı ve fazla çamurun ıslak kuyuya gönderilmesi için bir yer çekimi geri dönüş boru hattı içerir.
Ek olarak, çamur depolama tankından gelen ham çamur için bir vakum filtresi ve arıtılmış filtre keki için bir depolama sahası bulunmaktadır. Vakum filtresinden gelen süzüntü ıslak kuyucuğa geri gönderilir. Atık su borusunun derinliği nedeniyle ham atık su, yerçekimi akışıyla ıslak kuyuyu geçemez. İki-taraflı, üç-kanatlı hidrofor pompaları için elektrik kesintisi durumunda çalışabilecek bir yedek gaz jeneratörü bulunmaktadır. Üst geçit boru hatları hidrofor pompa istasyonundan sonra ve ana çökeltme tankından sonra yer almaktadır.
